Ynske Bonnes Altena
1767-1855
Born: Oldeboorn
Died: Pella ( Iowa - USA)
|
1767-1855
Born: Oldeboorn
Died: Pella ( Iowa - USA)
<font face="arial,helvetica,sans-serif"><span style="font-family: arial">Hendrik Pieter Scholte</span><span style="font-family: arial"> is geboren in 1806 in Amsterdam. Hij was predikant en voorvechter van de afscheiding in het land van Heusden en Altena. Hij verhuist noodgedwongen naar Gorinchem en vertrekt in 1847 met 800 volgelingen ( 4 boten) naar de Verenigde Staten en sticht daar Pella (Staat Iowa). Slechts een kleine groep mensen is hem trouw gebleven. In Nederland is hij de voorloper van de gereformeerde kerken in Nederland.</span></font><span style="font-family: arial"><font face="arial,helvetica,sans-serif" size="3"> </font></span><span style="font-family: arial"> <p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><font size="2"><font face="arial,helvetica,sans-serif"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">De familie Scholte was van Duits-lutherse origine. Hendrik Pieter (Hein) werd op 5 oktober 1805 gedoopt in de </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">hersteld evangelisch-lutherse kerk</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> in Amsterdam. Zijn vader was er fabrikant van suikerkisten. Hij stierf in 1822, waarna Hein, zeventien jaar oud, de fabriek overnam.</span></font></font></p><font size="2"><font face="arial,helvetica,sans-serif"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Maar er was meer dan het zakenleven. Jeugdvriend <strong><em>Frits (H.F.) </em></strong></span><strong><em><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Kohlbrugge</span></span></em></strong><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">, die enige tijd bij het gezin Scholte inwoonde, inspireerde Hein tot bijbelstudie. Ook introduceerde Kohlbrugge hem bij </span><strong><em><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Da Costa</span></span></em></strong><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">. In 1827 besloot Hein theologie te gaan studeren en schreef zich in aan het hoofdstedelijke Athenaeum Illustre. Hij zegde het lutherse geloof vaarwel en werd hervormd, zich zeer aangetrokken voelend tot het </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none"><em><strong>Réveil</strong></em></span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">.</span></p><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">In 1829 vervolgde Scholte zijn studie in Leiden. Vier jaar later werd hij </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">predikant</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> in Doeveren en Genderen, in het Noord-Brabantse land van Altena. Over de kerkelijke organisatie hield Scholte er afwijkende opvattingen op na. Eigenlijk was de plaatselijke gemeente het enige wat voor hem telde. Van </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">classis</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> en hogere bestuursorganen trok Scholte zich weinig aan. Hij hield er een geheel eigen </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">avondmaalsviering</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> op na en schroomde niet collega’s die met de rechte leer de hand zouden lichten als <em><strong>‘baälpriesters’</strong></em> te veroordelen. Strubbelingen met het classisbestuur waren het gevolg, vooralsnog zonder verstrekkende gevolgen.</span></p><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"> </p><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">In oktober 1834, ruim een jaar na Scholtes aantreden in Doeveren en Genderen, liep het spaak. Scholte reisde naar het Groningse Ulrum en ging, met voorbijgaan aan de waarnemend predikant, voor in de gemeente van geestverwant </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none"><em><strong>Hendrik de Cock</strong></em></span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> die eind 1833 was geschorst. Ook Scholte werd nu op nonactief gezet. Twee dagen later trad hij met het overgrote deel van zijn gemeente uit de hervormde kerk. </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Gods Woord ging boven bestuurlijke bepalingen.</span></p><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"> </p><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Anders dan De Cock was het Scholte niet om herstel van de aloude gereformeerde kerk te doen. Hij – individualist pur sang – wilde prediken, <span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">dopen</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> en het Heilig Avondmaal bedienen zonder zich iets aan welke kerkelijke organisatie dan ook iets gelegen te laten. </span></span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Scholte vestigde zich in Gorkum en werkte vooral in Utrecht, de gemeente die begin 1839 als eerste door de overheid werd erkend als ‘christelijk afgescheiden gemeente’. Andere plaatsen volgden, maar het nieuwe kerkgenootschap bleek een verdeeld huis. Scholte en zijn aanhangers botsten met afgescheidenen die een strakkere organisatie wensten, in de geest van de </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Dordtse kerkorde</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">. Scholte, de begaafdste voorman van de afgescheidenen, dolf het onderspit.</span></span></p><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> Eind 1840 werd hij opnieuw geschorst.</span></span></p><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"> </p><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Scholte ging verder op zijn weg naar waarachtige saamhorigheid van de ware gelovigen. Kerkorganisatie en overheid keerde hij de rug toe. Hij werd ontvankelijk voor het </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">darbisme</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">, niet allen voor wat de afkeer van de kerk als instituut betrof. Ook het </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">chiliasme</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> van de beweging sprak Scholte aan: de spoedig verwachte wederkomst van </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Christus</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> en de geboorte van de nieuwe, ware kerk.</span> <p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Het einde der tijden wilde hij niet afwachten in Nederland, het tot ondergang gedoemde ‘Babel’. <strong>In de zomer van 1847 vertrokken Scholte en zevenhonderd volgelingen <font size="4" color="#ff0000">(met onder andere Ynske Bonnes)</font> </strong>naar Noord-Amerika. Hun vertrek was niet louter door godsdienstige motieven ingegeven. Velen dachten aan de andere kant van de oceaan ook economisch een beter bestaan te vinden. De ‘scholtianen’ streken neer in Iowa waar ze de nederzetting Pella stichten, ook wel aangeduid als de ‘Strooien Stad’, een verwijzing naar de primitieve hutten waarin de landverhuizers de eerste tijd woonden.</span></p><p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"> </p><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"> </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">Ook in Pella voer Scholte op eigen kompas. Hij weigerde aansluiting bij de </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Dutch Reformed Church</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">; zijn eigen kerk was de ware christelijke gemeenschap. Daarin speelde Scholte als predikant een bescheiden rol. Hij bekommerde zich vooral om de maatschappelijke en economische opbouw van Pella, weer terugkerend naar het bestaan van zakenman dat hij in zijn jonge jaren had geleid. Conflicten rond – onbewezen – manipulaties met bouwgrond leidde er in 1855 toe dat Scholte uit zijn eigen kerk werd gezet. Die sloot zich, onder leiding van </span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt"><span style="color: windowtext; text-decoration: none; text-underline: none">Van Raalte</span></span><span style="line-height: 140%; font-family: arial; font-size: 9pt">, vervolgens alsnog bij de Dutch Reformed Church aan. Scholte hield het vertrouwen van een kleine schare, maar een jaar na zijn dood, in 1868, viel ook deze gemeente uiteen.</span></span> <p style="line-height: 140%; margin: 0in 0in 0pt"> </p></span></span></span></span></span></span></font></font></span>
<p><font face="arial,helvetica,sans-serif"><span><font size="3"><span style="font-family: arial; font-size: 10pt">Op 6 juli 1849 emigreerde Ynske Bonnes Altena samen met haar dochter Sytske en gezin en met zoon Bonne met gezin naar Pella, Iowa, USA. Redenen voor deze emigratie was dat Ynske was verbannnen uit de Nederlandse Hervormde kerk door de geloofsstrijd die er toen heerste. </span><br></font><span>De afscheiding die hierop volgde werd geleid door Ds. H.P. Scholte. Hij was een geestverwant van Ds. de Cock uit Ulrum. Ds. H.P. Scholte vertrok in 1847 naar de USA en stichtte daar de Nederlandse kolonie Pella in Iowa.</span></span></font><span><span style="font-family: arial; font-size: 10pt"><font face="arial,helvetica,sans-serif"> </font></span></span></p><p><span><span style="font-family: arial; font-size: 10pt">Dochter Janke bleef achter in Nederland.</span></span></p>